EBOB ve EKOK Hesaplama Nasıl Yapılır? Hem Android Hem İOS İçin Hesaplarken Kullanabileceğiniz Bazı Uygulamalar

İki sayının en büyük ortak bölenini ve en küçük ortak katını hesaplama yöntemini milattan önce 300 ’lü yıllarda Öklid, ‘Elementler’ isimli eserinde paylaşmıştır. Bu yönteme ‘Öklit Algoritması’ deniyor fakat buradan türetilmiş daha kolay hesaplama yöntemleri de mevcut.

Genellikle sayıları asal çarpanlarına ayırıp, ardından duruma göre uygun çarpanları seçerek istersek EBOB ’u ya da EKOK ’u hesaplayabiliyoruz. Gerçek dünya ’da bir işe yaramayacaklarmış gibi gözükse de, tekstil gibi pek çok farklı sektörde kullanılabiliyor. Gelin şimdi EBOB ve EKOK nedir, nasıl hesaplanır birlikte bakalım. 

EBOB Nedir?

En büyük ortak bölen, iki veya daha fazla sayının en büyük ortak bölenini ifade eder. Hesaplamak için kullanılabilecek iki popüler metot vardır. Bir tanesi Öklidin Elementler ’de ifade ettiği Öklid algoritması, ikincisi ise kısmen daha kolay ve daha sık kullanılan bir metot. 

Herhangi iki sayının EBOB’unu ‘EBOB()’ şeklinde gösterelim. Öklid algoritması herhangi iki sayı üzerinde çalışan bir algoritmadır. Elinizde a ve b sayıları varken üç durumdan söz edebiliriz.

1. Durum: a ve b sayısı birbirine eşittir (a=b) 2. Durum: a sayısı b sayısından büyüktür (a>b) 3. Durum: b sayısı a sayısından büyüktür (b>a)

Eşitlik durumunda, iki sayı eşit olduğundan en büyük ortak bölenleri kendileridir. Yani EBOB(a,b)=a=b olur.

Diğer herhangi bir durumda büyük olan sayıyı küçük olana böler, kalan değer sıfır olana dek küçük sayı ile bölmeye devam ederiz. Şimdi a, b ’den büyükken eğer a ile b nin bölümünden kalan c ve c sıfırdan farklı ise, bu sefer b ile c yi bölüyoruz ve kalanına bakıyoruz. Eğer sıfır değilse c ile bu sayıyı bölerek işlemlere devam ediyoruz. Kalan 0 olduğu zaman bulduğumuz küçük bölen, başlangıçtaki iki sayının EBOB ’u oluyor.

EBOB nasıl hesaplanır?

Yöntem #1: Öklit algoritması ile hesaplama Yöntem #2: Çarpanlarına ayırarak hesaplama

Yöntem #1: Öklit algoritması ile hesaplama:

Adım 1#: Bölerek başlama Adım 2#: 0’a ulaşana kadar bölme işlemi

Bir örnek üzerinden ilerleyelim. Sayılarımız 28 ve 16 olsun.

Adım 1#: Bölerek başlama

Bölerek başlama

28 ile 16 ’yı böldüğümüzde kalan 12 oluyor, sıfırdan farklı olduğu için devam ediyoruz

Adım 2#: 0’a ulaşana kadar bölmeye devam etmek

0'a ulaşana kadar bölmeye devam etmek

16 ile 12’yi böldüğümüzde kalan sayı 4 oluyor halen sıfırdan büyük olduğu için devam ediyoruz. Son aşamada ise elimizdeki sayı 12 ve 4 oluyor. Bunların bölümünde ise elimizde kalan 0 oluyor. Bu durumda 4 sayısı 28 ve 16’nın EBOB’u oluyor. Yani EBOB (28, 16)=4

Yöntem #2: Çarpanlarına ayırarak hesaplama:

Adım 1#: Asal çarpanlarına ayırmak Adım 2#: Ortak olan asal çarpanları seçmek

Adım 1#: Asal çarpanlarına ayırmak

Asal çarpanlarına ayırmak

Elimizdeki sayıar 28 ve 16 ’yı ilk olarak asal çarpanlarına ayıralım.

Adım 2#: Ortak olan asal çarpanları seçmek ve bulunan ortak sayıları çarpmak

Ortak olan asal çarpanları seçmek

Şimdi ortak olan asal çarpanları seçelim, iki sayıda da 2 adet 2 ’nin ortak olduğunu görüyoruz. Bu sayıları çarparak en büyük ortak bölenlerini elde etmiş oluruz. Tabii ki cevap yine 4 olur.

Peki EKOK nedir?

EKOK nedir?

En küçük ortak kat, verilen iki veya daha fazla sayının en küçük ortak katını bulmamıza olanak sağlıyor. Hesaplamada yine asal çarpanlardan yararlanabileceğimiz gibi, iki sayının en büyük ortak bölenini kullanarak da EKOK hesaplayabiliyoruz.

Birinci metotta asal çarpanları sıralayarak başlıyoruz. Ardından ortak çarpanları birer defa yazıp, ortak olmayanları da dahil ederek çarpma yapıyoruz ve sonuca ulaşıyoruz. İkinci metotta ise elimizdeki iki sayıyı çarpıp mutlak değer içerisine alıyoruz. Ardından sonucu bu iki sayının EBOB’una bölerek EKOK ’a ulaşmış oluyoruz. Şimdi bunlara detaylıca bakalım.

EKOK nasıl hesaplanır?

Yöntem #1: Asal çarpanları kullanarak EKOK hesaplama Yöntem #2: Asal çarpanları üslerle ifade ederek EKOK hesaplama

Yöntem #1: Asal çarpanları kullanarak EKOK hesaplama:

Adım 1#: 28 ve 16’yı asal çarpanlarına ayırma Adım 2#: Aynı olan çarpanlardan birer tane almak ve sonuca ulaşma

Adım 1#: 28 ve 16’yı Asal çarpanlarına ayırma

Asal çarpanlarına ayırmak

EBOB anlatımında yapıldığı gibi aynı şekilde 28 ve 16’yı asal çarpanlarına ayırıyoruz

Adım 2#: Aynı olan çarpanlardan birer tane almak ve sonuca ulaşmak

Aynı olan çarpanlardan birer tane alıp sonuca ulaşmak

Şimdi aynı olan çarpanlardan birer tanesini alacağız, siyah işaretli ikiler her iki sayının da çarpanı olduğundan birer defa alınacaklar. Bunlar dışındaki çarpanlar da direkt olarak eklenecek. Bu durumda EKOK (28, 16)=7x2x2x2x2=112 olarak hesaplanıyor.

Bu metotta dikkat etmemiz gereken nokta ortak asal çarpanlardan yalnızca birer tanesini çarpmaya ekliyor olmamız. Siyah daire içindeki 2 ’lerden her iki sayının çarpanlarında da olduğu için onlardan birer tanesini işleme ekliyoruz. Böylelikle 4 adet 2 ve bir adet 7 yi çarparak sonuca ulaşabiliyoruz.

Yöntem #2: Asal çarpanları üslerle ifade ederek EKOK hesaplama:

Adım 1#: Asal çarpanları belirlemek Adım 2#: Belirlenen sayıları üslü sayılar halinde düzenlemek Adım 3#: Kuvveti en yüksek olanlar ile çarpmak

Bu metot bir önceki metodun daha kolay bir versiyonu. Bu sefer sayıları asal çarpanlarına ayırdıktan sonra üslü sayılar haline gelecek şekilde düzenleme yapıyoruz. Yukarıdaki örnekten devam edecek olursak:

Adım 1#: Asal çarpanları belirlemek

Asal çarpanları belirlemek

Yukarıdaki örneklerde verildiği gibi aynı şekilde 28 ve 16’yı asal çarpanlarına ayırıyoruz.

Adım 2#: Belirlenen sayıları üslü sayılar halinde düzenlemek

Belirlenen sayıları üslü sayılar halinde düzenlemek

Asal çarpanlarına ayırdıktan sonra belirlediğimiz sayıları üstlü sayılar hailne getiriyoruz.

Adım 3#: Kuvveti en yüksek olanlar ile çarpmak

Kuvveti en yüksek olanlar ile çarpmak

Buradaki çarpanlar arasında kuvveti en yüksek olanları alıp çarpacağız. Yani 7 ’nin kuvveti 1 olduğundan 7 üzeri 1, 2 ’nin en yüksek kuvveti 4 olduğundan 2 üzeri 4 ü çarpıma ekleyeceğiz. İşlemi yaptığımızda cevap 112 bulunuyor:

EBOB ve EKOK hesaplama araçları:

Ebob ve Ekok hesaplama araçları

EBOB ve EKOK’un nasıl hesaplanacağını yukarıda belirttik. Ne kadar kendi elimizle yapacağımız yollar olsa da, bu hesaplamaları bizim yerimize yapan uygulamalar da mevcut. Bu uygulamalar genel anlamda kullanımı ücretsiz ve bir çoğuna internet üzerinden kolayca erişebiliyorsunuz. İnternet sitelerinin yanı sıra mobil cihazlarınızdan da EBOB ve EKOK hesaplayacak uygulamalara çok rahat bir şekilde erişebilirsiniz.

Andorid için EBOB ve EKOK hesaplama araçları: 

Ebob Ekok hesaplaİNDİR Ebob ve Ekok hesaplamaİNDİR Ebob ve Ekok hesaplayıcıİNDİR

İOS için EBOB ve EKOK hesaplama araçları: 

iOS mağazasında bulabileceğiniz uygulamalar maalesef Android’deki kadar çeşitli değil ve uygulamanın kendisi paralı. Fakat yinede örnek olarak vermek istedik.

Ebob ve Ekok hesaplamaİNDİR

Yorum yapın

SMM Panel PDF Kitap indir